rzecz

1. Brać się, wziąć się do rzeczy «przystępować, przystąpić do jakiejś pracy, zaczynać, zacząć działać»: „Chłopaki” ostro wzięli się do rzeczy. Najwyższy złapał „drugiego” za głowę i podniósł na wysokość pół metra. W tym czasie inny wskoczył na dach samochodu i zaczął po nim skakać. A. Lewańska, Sonata.
2. Coś (jest) czyjąś rzeczą «coś wchodzi w zakres czyichś obowiązków, coś leży w kręgu czyichś zainteresowań»: Pańską rzeczą jest znaleźć sprawcę, naszą pomóc w tym. U. Milc-Ziembińska, Śmierć.
3. Coś (jest) do rzeczy «coś jest właściwe, sensowne, odpowiednie, takie, jak być powinno»: Pomysł, trzeba przyznać, zupełnie do rzeczy, tylko skąd weźmiecie pieniądze na jego realizację? Roz tel 2002.
4. Coś jest na rzeczy «istnieje ukryty powód takiego, a nie innego obrotu sprawy»: – Światowe kino coraz częściej podkreśla wartości rodzinne. Czy czeka nas apoteoza wierności? – Coś jest na rzeczy, ale to na razie pochopne wnioski. TSt 7/2000.
5. Coś jest rzeczą ludzką «coś jest właściwe ludziom, charakterystyczne dla nich»: Dzisiaj przyznaję, że powinienem dać się wcześniej leczyć, ale mylić się w tych sprawach jest rzeczą ludzką. W. Karpiński, Fajka.
6. Do rzeczy! «wyrażenie nakazujące powrót do zasadniczego tematu rozważań»: A teraz – do rzeczy. Powtarzam jeszcze raz: Jeżeli za godzinę wozy z mąką ukażą się na brzegu i w pół godziny galary będą naładowane, odjedziemy, nie przybijając do brzegu i nie robiąc nikomu nic złego. B. Jasieński, Palę.
7. Duża rzecz «powiedzenie wyrażające podziw, uznanie dla czegoś»: – To musi być... – mówiła rozmarzonym głosem – to musi być duża rzecz, tak na przykład... na przykład umieć napisać wiersz. J. Broszkiewicz, Wielka.
8. Jak rzeczy stoją; jak się rzeczy mają «jak sprawa wygląda, jaka jest sytuacja»: Chciałem tylko panu pokazać, jak rzeczy stoją. My wiemy o was wszystko, a wy? Co wy o nas wiecie? S. Mrożek, Teatr 2. Oficjalnie mówiono prawie to samo, co niedawno mogliśmy przeczytać w Raporcie Komisji. Jednak dopiero rozmowy kuluarowe przekonały mnie o tym, jak się rzeczy mają. Wprost 893/2000.
9. Ktoś (jest) do rzeczy
a) «o kimś, kto nadaje się do czegoś, jest odpowiedni, kompetentny»: (...) mam zrobić audycję o jednym przodowniku pracy i o jego rodzinie, byłam u niego, to on owszem jest całkiem do rzeczy, żona też (...). K. Kofta, Wióry.
b) «ktoś jest atrakcyjny, sympatyczny»: Fizycznie też jest zupełnie do rzeczy, mimo że ma trochę nadwagi. Jutro spróbuję dać mu kilka wskazówek dietetycznych. J. Zielonka, Antypody.
10. Mała rzecz, a cieszy «o sprawiającym radość drobiazgu»: Międzynarodowy Dzień Teatru. Wybierz się na jakiś dobry spektakl teatralny, a w swojego ulubionego artystę rzuć (niedużymi) kwiatami. Mała rzecz, a cieszy... Cosm 3/2000.
11. Mówić do rzeczy «mówić rozsądnie, z sensem»: Panie Smuga, co ten chłopak wygaduje? – zapytał zbity z tropu marynarz. – Mówi wcale do rzeczy – odparł Smuga, który w lot odgadł zamiary Tomka. A. Szklarski, Łowcy. Słuchałem gadaniny Henryka, mówił niby do rzeczy i przytomnie, ale przeskakiwał z tematu na temat i nie kończył zaczętych zdań. T. Różewicz, Opowiadania.
12. Mówić, pot. gadać, pleść, bredzić od rzeczy «mówić bez sensu, pleść głupstwa»: Rozumiesz coś z tego, co mówię? Pewnie myślisz, że gadam od rzeczy. P. Krawczyk, Plamka.
13. Na rzecz kogoś, czegoś «na czyjąś korzyść, dla kogoś lub czegoś, dla czyjegoś dobra»: Dochód z przedstawienia przeznaczony będzie na rzecz powodzian. DD 24/08/2001.
14. Nic z tych rzeczy «zupełnie nie to, nie z tej dziedziny (zwłaszcza erotycznej)»: Owszem, nie przeczę, odwiedzał nas często, ale nic z tych rzeczy. On jest impotentem, czy ty w ogóle potrafisz zrozumieć, co to znaczy dla mężczyzny być w łóżku z dziewczyną i nic? R. Antoszewski, Kariera.
15. Opowiadać, pot. pleść, wygadywać, bredzić niestworzone rzeczy «zmyślać, mówić coś, w co trudno uwierzyć»: Ludziska opowiadali niestworzone rzeczy. Uważałem to wszystko za przekoloryzowane bajki. R. Antoszewski, Kariera.
16. Przystąpić do rzeczy «zacząć omawiać jakąś sprawę, podjąć właściwy temat, problem»: – Moja mamo – przystąpił od razu do rzeczy – jedziemy do nas na wieś. Na mleczko, na powietrze. Doktór powiada, że mamie życie w tych dusznych miejskich murach bardzo szkodzi. M. Dąbrowska, Noce.
17. Rzecz idzie, toczy się o kogoś, o coś «sprawa dotyczy kogoś lub czegoś, chodzi o kogoś lub o coś»: Czy jednak komisarz uzdrowi sytuację? Wątpię. Rzecz idzie o władzę, która wymykała się z rąk. GW 19/05/2000.
18. Rzecz jasna, prosta, wiadoma «oczywiście, naturalnie»: Szczegółowe właściwości cementów tej samej klasy i rodzaju, zależą, rzecz jasna, od wyjściowych surowców i techniki produkcji. Z. Jamroży, Beton.
19. Rzecz publiczna «dobro ogólne, sprawy ogólne – w przeciwieństwie do dobra jednostki»: Siedziało tam przy stole obywatelstwo okoliczne, przy piwie... Gadali dużo i głośno, o rzeczach publicznych, krajowych... L. Kruczkowski, Kordian i cham.
20. przestarz. Słyszana, widziana (to) rzecz; słyszane, widziane (to) rzeczy! «wyrażenie ujawniające zdziwienie, oburzenie, lekceważenie, ironię mówiącego»: Słyszane rzeczy! To dziewczę, które prochu nie wąchało, ośmiela się twierdzić, że my na wojnie czyściliśmy buty w przedpokojach (...). S. Żeromski, Przedwiośnie.
21. euf. Te rzeczy «sfera życia seksualnego; erotyka»: Kobiety częściej odczuwają obrzydzenie, bo chyba częściej uczestniczą w akcie bez „zapamiętania”, a nawet, wręcz przeciwnie, uważają, że muszą robić „te rzeczy” z poczucia obowiązku albo są wręcz moralnie lub fizycznie do nich zmuszane. K. Kofta, Wychowanie.
22. W gruncie rzeczy, w istocie rzeczy, w samej rzeczy, w rzeczy samej «w rzeczywistości; naprawdę, rzeczywiście, istotnie»: Była duża, czarnowłosa, o wielkich, cygańskich oczach i zanadto rumianych policzkach, w gruncie rzeczy nieładna. W. Kowalewski, Bóg. Ja tam prędzej będę od was! I w rzeczy samej, w trzy dni po nich wyruszył na swojej ciupadze, a już go na miejscu zastali, gdy przybyli. H. Kostyrko, Klechdy.
23. Wracać do rzeczy «po dygresji lub przerwie zaczynać znów omawiać właściwy temat»: Nigdy nic nie wiadomo, pani Jadwigo. Wracając do rzeczy, chciałbym spytać, czy nie uczyłaby pani mojego Tadasa francuskiego i tych tam manier. M. Ławrynowicz, Diabeł.
24. Znajomość rzeczy «orientacja w czymś; znawstwo»: Jednak podobał jej się, gdyż był wykształcony i umiał całymi godzinami mówić na każdy temat z ogromną znajomością rzeczy. M. Dąbrowska, Noce.
25. Z natury, istoty rzeczy; siłą rzeczy «ze względu na obiektywne czynniki, okoliczności, od których coś zależy; z konieczności»: Mimo iż szeroki rozgłos zyskały opowieści o inwestorach, którzy z dnia na dzień zdobyli fortunę na giełdzie, dokonywanie na niej transakcji z natury rzeczy jest połączone z ryzykiem. Rekl 2000.
Istota rzeczy zob. istota.
Nazwać rzecz (rzeczy) po imieniu zob. nazwać.
Rzeczy ostateczne zob. ostateczny.
To zmienia postać rzeczy zob. I postać.
Wielkie (mi) rzeczy, wielka (mi) rzecz zob. wielki 2.
Złośliwość rzeczy martwych zob. złośliwość.
Znać się na rzeczy zob. znać się.

Słownik frazeologiczny . 2013.

Look at other dictionaries:

  • rzecz — {{/stl 13}}{{stl 8}}rz. ż IVb, lm M. y {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} wytwór materialny; przedmiot : {{/stl 7}}{{stl 10}}Rzecz bezcenna, bezwartościowa. Rzecz znaleziona. Rzeczy jadalne. Rzeczy osobiste, używane …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • rzecz — ż VI, DCMs. y; lm MD. y 1. «przedmiot materialny, często w przeciwstawieniu do istoty żywej» Cenne, kosztowne, wartościowe rzeczy. Rzeczy powszedniego użytku. Rejestrować świat rzeczy i istot żywych. 2. zwykle w lm «przedmioty materialne, takie… …   Słownik języka polskiego

  • rzecz jasna — I {{/stl 13}}{{stl 8}}przysł. {{/stl 8}}{{stl 7}} oczywiście : {{/stl 7}}{{stl 10}}Rzecz jasna, że to zrobię. {{/stl 10}}{{stl 20}} {{/stl 20}} {{stl 20}} {{/stl 20}}rzecz jasna II {{/stl 13}}{{stl 8}}dop. pot. {{/stl 8}}{{stl 7}} tym zwrotem… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • na rzecz — {{/stl 13}}{{stl 8}}przyim., łączy się z dopełniaczem, ofic. {{/stl 8}}{{stl 7}} wskazuje na cel działania dla czyjejś korzyści, pozytywnych skutków : {{/stl 7}}{{stl 10}}Zbiórka pieniężna na rzecz pomocy poszkodowanym. Działania na rzecz… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • Komitet Na Rzecz Rozwoju Nauk W Polsce — est un réseau de scientifiques qui s organisent pour essayer de participer dans la prise de décisions concernant la façon d organiser et de financer la recherche en Pologne. Il s est notamment concerné en 2006 d une proposition gouvernementale d… …   Wikipédia en Français

  • (cała) rzecz w tym — {{/stl 13}}{{stl 7}} najważniejsze w danej sytuacji jest..., chodzi o to... : {{/stl 7}}{{stl 10}}Teraz cała rzecz w tym, żeby nas nie złapali. Rzecz w tym, że wcale nie chciałem cię obrazić. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • praktycznie rzecz biorąc — {{/stl 13}}{{stl 7}} jeżeli daną rzecz się przemyśli, rozpatrzy, to...; właściwie : {{/stl 7}}{{stl 10}}Praktycznie rzecz biorąc, zadanie nie było trudne. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • wiadoma rzecz — {{/stl 13}}{{stl 7}} coś jest oczywiste, nie ulega dyskusji : {{/stl 7}}{{stl 10}}Miłość, wiadoma rzecz, ma swoje prawa. Przyjedziesz? – Wiadoma rzecz. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • w czym rzecz — {{/stl 13}}{{stl 7}} o co chodzi : {{/stl 7}}{{stl 10}}Zaraz wyjaśnię, w czym rzecz. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • Grupa na rzecz Partii Robotniczej — (GPR – Group for a Workers’ Party) is the Polish section of the Committee for a Workers InternationalFormationGPR emerged out of a group of workers building an organisation called Anti Capitalist Offensive (OA), after discussing with several… …   Wikipedia

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.